และปัญหาของกฎหมายตัวนี้ มีปัญหาอยู่ที่ถ้อยคำของกฎหมาย ที่มีความกว้างและอาศัยการตีความ ที่ทำให้ไม่มีความแน่นอนตรง ผลของกฎหมายฉบับนี้มาตรานี้ ไม่ได้ทำงานเฉพาะ ในศาล แต่ทำงานในความกลัวของผู้คน ในห้องเรียนในมหาวิทยาลัยในที่ต่างๆ นี่คือสิ่งที่นักกฎหมายและนักสิทธิมนุษยชนเรียกว่า chilling effect ผลสะเทือนที่ทำให้คนไม่กล้าพูด ไม่กล้าคิดไม่กล้าตั้งคำถาม แม้ในเรื่องที่ควรจะพูดได้ในระบอบประชาธิปไตย เช่นงบประมาณ การบริหารราชการแผ่นดิน บทบาทหน่วยงานของรัฐ หรือการตรวจสอบนโยบายสาธารณะ

นายสหัสวัต กล่าวต่อว่า ถ้าย้อนกลับไปโทษจำคุก 3 ปีถึง 5 ปี ของมาตรา 112 ไม่ได้เกิดขึ้นมาในบรรยากาศ ประชาธิปไตยที่เปิดกว้าง แต่เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม หลังรัฐประหารปี 2519 โดยคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ออกคำสั่งที่ 41

แก้ไขเพิ่มโทษมาตรา 112 จากเดิมจำคุกไม่เกิน 7 ปี เป็น 3 ถึง 15 ปี นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้มาตรา 112 เป็นกฎหมายที่มีโทษอย่างรุนแรง และโครงสร้างโทษดังกล่าวยังอยู่กับสังคมไทยจนถึงปัจจุบัน

ทั้งนี้โทษรุนแรงของปัจจุบันมาจากการรัฐประหาร 2519 และคือมรดกของยุคที่เชื่อว่าความมั่นคง เกิดจากการให้ประชาชนเงียบ และวันนี้เยาวชนในยุคปัจจุบัน เป็นคนแบกรับผลของมัน ถูกดำเนินคดี ถูกคุมขัง ปฏิเสธสิทธิ์ประกันตัว เพียงเพราะเกิดในยุคที่ประชาชนกล้าตั้งคำถามมากขึ้น แต่กฎหมายยังติดกับความกลัวของรัฐ เกือบครึ่งศตวรรษที่แล้ว นี่คือความไม่เป็นธรรมการนิรโทษกรรมคดี 112 จึงไม่ใช่การช่วยคนบางกลุ่มออกจากคดี แต่คือการยอมรับว่ารัฐไทยเคยใช้กฎหมายอาญาจัดการความขัดแย้งทางการเมืองเกินกว่าเหตุ และสังคมไทยไม่ควรให้ปล่อยให้คนหนึ่งรุ่น ต้องจ่ายราคาความขัดแย้งทางประวัติศาสตร์ แทนคนทั้งสังคม หลักการนิรโทษกรรมทางการเมืองไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ ความขัดแย้งทางการเมืองไม่เคยแก้ได้ด้วยเอาคนเห็นต่างไปขังคุก แต่การสร้างความมั่นคงต้องตั้งอยู่บนความไว้วางใจ ไม่ใช่ความหวาดกลัว ต้องตั้งอยู่บนความยุติธรรมไม่ใช่เลือกปฏิบัติ

ปัญหามาตรา 112 มีอย่างน้อย 4 ชั้น

ชั้น1.คือ ปัญหาความไม่ชัดเจนของกฎหมาย ถ้อยคำหมิ่นประมาทหรืออาฆาตมาดร้าย ไม่ได้อยู่ในบริบทของสถาบันการเมืองที่มีความอ่อนไหว ต้องมีขอบเขตที่ชัดเจนมากกว่ากฎหมายอาญาทั่วไป แต่ในทางปฏิบัติการอภิปรายเชิงวิชาการ ผ่านการตั้งคำถามเรื่องงบประมาณ การที่พูดถึงบทบาทของหน่วยงานรัฐ ที่เกี่ยวข้องก็ถูกตีความเป็นความผิด เมื่อกฎหมายไม่ชัดคนที่มีอำนาจย่อมได้เปรียบ ประชาชนต้องเป็นฝ่ายเซ็นเตอร์ตัวเอง

ชั้น2. ปัญหาโทษไม่ได้สัดส่วน โทษจำคุก 3 ปีสูงสุด 15 ปี เป็นโทษที่รุนแรงมาก เมื่อเทียบกับลักษณะของการแสดงออกทางการเมือง โดยเฉพาะเมื่อหลายคดีเกิดจากคำพูด ใต้การแชร์การโพสต์

ชั้น3. ปัญหากระบวนการยุติธรรมก่อนคำพิพากษา การถูกดำเนินคดี 112 ไม่ได้เริ่มลงโทษในวันที่มีคำพิพากษาแล้ว แต่เริ่มลงโทษตั้งแต่วันที่ถูกกล่าวหา หลายคนต้องใช้เวลาหลายปีในการสู้คดี ทุกคนถูกจำกัดสิทธิเสรีภาพ ปฏิเสธประกันตัว แต่ความเป็นจริงต่อให้แต่ท้ายศาลยกฟ้อง ชีวิตจำนวนมากก็ถูกลงโทษไปแล้ว อย่างกรณีของบุ้งเนติพรที่เสียชีวิตไปแล้วในเรือนจำ แต่คดีถูกยกฟ้องในภายหลัง

ชั้น 4. ปัญหาทางการเมืองและสังคม มาตรา 112 ในรูปแบบที่เป็นอยู่ ไม่ได้ทำให้สถาบันพระมหากษัตริย์อยู่เหนือความขัดแย้งเสมอไป ตรงกันข้ามการเปิดให้ประชาชนกล่าวหา กันเอง การใช้คดีเล่นงานคู่ขัดแย้ง และผลักความเห็นต่างเข้าสู่กระบวนการทางอาญา ทำให้สถาบันถูกดึงเข้ามาอยู่กลางความขัดแย้งมากขึ้น จึงเป็นเหตุผลอย่างยิ่งว่าทำไม การนิรโทษกรรมคดี 112 จึงจำเป็นอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม การปกป้องสถาบันในระบอบประชาธิปไตย ต้องไม่ทำลายหลักนิติรัฐ ต้องไม่ทำลายสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน การนิรโทษกรรมคดี 112 ควรถูกออกแบบอย่างรอบคอบ มีหลักเกณฑ์และต้องไม่ตัดออกตั้งแต่ต้น และปฏิเสธว่านี่ไม่ใช่คดีทางการเมือง แต่เป็นคดีความมั่นคง ทั้งที่ในความเป็นจริงหลายคดีเกิดขึ้นจากการชุมนุมทางการเมือง การวิจารณ์นโยบายรัฐ และเกือบครึ่งศตวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยจ่ายราคามามากพอแล้ว กับการเมืองที่ไม่เชื่อใจประชาชน เราจ่ายราคาด้วยเสรีภาพของคนจำนวนมาก ด้วยความเงียบในมหาวิทยาลัย ด้วยความกลัวในสื่อ ด้วยความระแวงในสังคม และด้วยชีวิตของคนรุ่นใหม่ที่ต้องเผชิญกับคดีอาญา เขากล้าถามคำถามที่คนรุ่นก่อนไม่กล้าถาม

ตนขอยืนยันหากจะนิรโทษกรรมคดีทางการเมืองอย่างจริงใจ คดีมาตรา 112 ต้องไม่ถูกตัดออกจากการพิจารณาโดยอัตโนมัติ เพราะการนิรโทษกรรมที่มองไม่เห็น ผู้ถูกดำเนินคดีมาตรา 112 พี่การปรองดองไม่ครบถ้วนคือการปล่อยให้บาดแผลที่ใหญ่ที่สุดแผลหนึ่งของสังคมไทยยังคงเปิดอยู่ ถ้าเราไม่แตะคดี 112 เราจะไม่มีวันปิดบาดแผลทางการเมืองตลอดหลายสิบปีนี้ได้ และสังคมไทยพร้อมจะออกจากการเมือง ใช้กฎหมายมาจัดการคนเห็นต่างได้จริง เราต้องไม่กลัวการพูดความจริงว่ามาตรา 112 มีปัญหาเราต้องไม่กลัวการยอมรับว่า กฎหมายนี้ถูกใช้ในบริบทความขัดแย้งทางการเมือง และเราต้องไม่กลัวที่จะให้อภัยประชาชนที่ออกมาใช้เสรีภาพโดยสันติ เพราะท้ายที่สุด การให้อภัยประชาชนไม่ใช่ความอ่อนแอของรัฐ แต่คือความเข้มแข็งของประชาธิปไตย