ทำไมโครงการถนนคอนกรีตที่พ่วง “เสาไฟโซลาร์เซลล์จากบัญชีนวัตกรรมไทย” ถึงต้องถูกจับตาเป็นพิเศษ?!

ป.ป.ช. ประจำจังหวัดอุบลราชธานี ได้ตั้งข้อสังเกตว่า แม้การจัดซื้อพัสดุตามบัญชีนวัตกรรมไทย จะมีกฎหมายรองรับตาม กฎกระทรวงกำหนดพัสดุและวิธีการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุที่รัฐต้องการส่งเสริมหรือสนับสนุน พ.ศ. 2563 ซึ่งเปิดทางให้ใช้วิธีคัดเลือกหรือเฉพาะเจาะจงได้ แต่ในทางปฏิบัติ ช่องทางนี้มักถูกใช้เป็น “ทางลัดในการหลีกเลี่ยงการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-Bidding)”

ข้อควรระวังประการสำคัญคือ “การใช้อุปกรณ์เกินความจำเป็น (Over-engineering)” โครงการถนนในซอยหรือเส้นทางเชื่อมหมู่บ้าน มีความจำเป็นแท้จริงหรือไม่ที่จะต้องใช้เสาไฟระบบรอกสลิงหมุนยก เสาเลื่อนปรับระดับ หรือฐานรากเข็มเหล็กเฉพาะแบรนด์ ซึ่งมีต้นทุนต่อต้นสูงกว่าเสาไฟโซลาร์เซลล์มาตรฐานทั่วไปหลายเท่าตัว การเลือกใช้สเปกที่เกินพอดี ถือเป็นการใช้จ่ายงบประมาณที่ขาดความความระมัดระวัง และอาจส่อถึงเจตนาเอื้อประโยชน์ให้ผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายเฉพาะราย

เพื่อเป็นการรักษาประโยชน์ของทางราชการ ป.ป.ช. ได้กำชับให้ทั้ง 3 อบต. ปฏิบัติตามแนวทางป้องกันการทุจริตอย่างเคร่งครัด ดังนี้

1. ราคากลางต้องสมเหตุสมผล คณะกรรมการกำหนดราคากลางต้องพิจารณาความคุ้มค่าและราคาตลาดจริง ไม่ใช่การตั้งราคาตามเพดานสูงสุดของบัญชีนวัตกรรมเพียงอย่างเดียว

2. ห้ามลดสเปกงานคอนกรีต ผู้ควบคุมงานและคณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ต้องตรวจสอบความหนาของผิวจราจรให้ได้ 0.15 เมตรตลอดสาย รวมถึงปริมาตรดินลูกรังไหล่ทางต้องครบถ้วน ห้ามมีการประนีประนอมรับงานที่ไม่ได้มาตรฐาน

3. ต้องมีแผนซ่อมบำรุงรองรับ ท้องถิ่นต้องเตรียมงบประมาณและแผนการเปลี่ยนแบตเตอรี่ในระยะยาว เพื่อไม่ให้เสาไฟเหล่านี้กลายเป็นสิ่งก่อสร้างทิ้งขว้างเมื่อหมดอายุการใช้งาน