“ฝีดาษลิง” ถอดรหัสไวรัส คาดพัฒนาชุดตรวจเสร็จใน 2 สัปดาห์

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

กดติดตาม TOP NEWS

"ฝีดาษลิง" ศูนย์จีโนมฯ ถอดรหัสพันธุกรรม หวังใช้ป้องกันและพัฒนาวัคซีนในอนาคต คาดสามารถพัฒนาชุดตรวจได้ภายใน 2 สัปดาห์

“ฝีดาษลิง” ศูนย์จีโนมฯ ถอดรหัสพันธุกรรมไวรัส หวังใช้ในการป้องกันเชื้อ พัฒนาวัคซีน และติดตามการระบาด คาดสามารถพัฒนาชุดตรวจเสร็จใน 2 สัปดาห์ ติดตามต่อได้ที่นี่ TOP News

 

เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคมที่ผ่านมา ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ (Center for Medical Genomics) ได้โพสต์บนเพจ Facebook โดนระบุว่า การถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนมของไวรัสก่อโรคฝีดาษลิง (Monkeypox) ช่วยบ่งชี้ว่า เป็นไวรัสสายพันธุ์ใด เหมือนหรือต่างจากสายพันธุ์ที่เคยระบาดในอดีต ที่กำลังระบาดในปัจจุบัน และอาจกลายพันธุ์แพร่ระบาดได้ในอนาคต

 

 

 

สามารถนำข้อมูลจีโนมไปใช้ในการป้องกัน เช่น

  • การพัฒนาวัคซีน
  • การพัฒนายาต้านไวรัสใช้ในการรักษา
  • รวมทั้งการติดตามการระบาดเพื่อช่วยตอบคำถามมากมาย เช่น ทำไมจึงมีการระบาดของโรคฝีดาษลิงพร้อมกันกว่า 100 รายในหลายประเทศนอกทวีปแอฟริกา(ซึ่งถือเป็นโรคประจำถิ่น) ทั้งในทวีปยุโรป ทวีปอเมริกาเหนือ และ ทวีปออสเตรเลีย เป็นต้น

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

การตรวจวินิจฉัยไวรัสทางห้องปฏิบัติการด้วยการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนม ทางศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯ พร้อมร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในการถอดรหัสพันธุกรรมไวรัสจากสิ่งส่งตรวจ เพื่อเลดค่าใช้จ่ายในการตรวจคัดกรองตัวอย่างจำนวนมากหากมีการระบาดใหญ่ของไวรัสในอนาคต ทางศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯ จึงพัฒนาการตรวจสอบ 40 ตำแหน่งบนจีโนม (massarray genotyping) ของไวรัส (เพื่อป้องกันผลบวกและผลลบปลอม) ใช้เวลาในการพัฒนาประมาณ 2 สัปดาห์ เมื่อแล้วเสร็จสามารถตรวจคัดกรองไวรัสก่อโรคฝีดาษลิงได้ภายใน 48 ชั่วโมง

 

 

 

การพัฒนาการตรวจจีโนมของไวรัส 40 ตำแหน่งนี้ เป็นทั้งงานวิจัยและการดำเนินการเพื่อปิดช่องว่าง(ชั่วคราว)ในขณะที่ยังไม่มีชุดตรวจ PCR ต่อไวรัสผ่าน อย. เป็นการดำเนินการอยู่เฉพาะที่ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯ เท่านั้น มิได้มีการผลิตเป็นชุดน้ำยาออกจำหน่ายเชิงพาณิชย์แต่ประการใด

 

 

 

ในช่วง 3 วันที่ผ่านมา มีรายงานจาก WHO พบผู้ติดเชื้อที่ยืนยันจากผลแลปในห้องปฏิบัติการ และผู้ต้องสงสัยติดเชื้อมากกว่า 100 ราย จาก 12 ประเทศ ได้แก่

  • สเปน
  • โปรตุเกส
  • สหรัฐ
  • แคนาดา
  • สวีเดน
  • อิตาลี
  • เบลเยียม
  • ฝรั่งเศส
  • เยอรมนี
  • เนเธอร์แลนด์
  • ออสเตรเลีย
  • อิสราเอล

 

 

 

และยังไม่คำตอบที่ชัดเจนว่าทำไมถึงมีการระบาดของโรคในหลายประเทศทั่วโลกพร้อมกันในขณะนี้ พบเพียงว่าจากการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนมของไวรัสที่พบในโปรตุเกสและเบลเยียมในเดือนพฤษภาคม 2565 ปรากฏว่า เป็นสายพันธุ์จากแอฟริกาตะวันตก และมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับไวรัสฝีดาษลิงที่เคยแพร่ระบาดจากประเทศไนจีเรียมายังหลายประเทศในยุโรประหว่างปี 2561 และ 2562 ได้แก่

  • สหราชอาณาจักร
  • อิสราเอล
  • สิงคโปร์

ขณะนี้มีวัคซีนและย้าต้านไวรัสที่คาดว่าใช้ป้องกันและรักษาโรคได้ แต่อาจต้องประเมินผลอีกครั้งจากการใช้จริงในปัจจุบัน

 

 

 

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

โรคฝีดาษ ลิงหรือโรคไข้ทรพิษลิง (Monkeypox) เกิดจากอะไร

  • เกิดจากไวรัสที่มีจีโนมเป็นดีเอ็นเอสายคู่ เป็นไวรัสที่มีขนาดใหญ่เกือบเท่ากับแบคทีเรีย (ขนาด 281 ± 18 nm × 220 ± 17 nm)
  • มีวิวัฒนาการก้าวล้ำกว่าไวรัสประเภทอื่น จนสามารถเพิ่มจำนวนได้ในไซโตพลาสซึมของเซลล์เหมือนแบคทีเรียไม่ใช่ในนิวเคลียสเหมือนไวรัสทั่วไป
  • มีอัตราการกลายพันธุ์ต่ำกว่าไวรัสโคโรนา 2019 มาก เนื่องจาก มีเอนไซม์ของไวรัสเองที่สร้างขึ้นมาคอยแก้ไขตำแหน่งกลายพันธุ์บนจีโนม (proof-reading enzyme)
  • ไม่ได้ก่อโรคติดเชื้อรุนแรงเมื่อเทียบกับไวรัสไข้ทรพิษ (Smallpox) ซึ่งมีอัตราการเสียชีวิตสูงถึง 30 เปอร์เซ็นต์
  • ผู้ติดเชื้อจะมีอาการไข้และออกผื่นเป็นตุ่มน้ำพองและมีหนอง ต่อมามีการตกสะเก็ด เกิดเป็นแผลเป็น
  • มี 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่

สายพันธุ์คองโก : รุนแรงกว่า มีผู้เสียชีวิตมากถึง 10 เปอร์เซ็นต์

สายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก : มีอัตราการเสียชีวิต 1 เปอร์เซ็นต์ ส่วนใหญ่หายเองได้

  • สายพันธุ์ที่มีรายงานการระบาดในยุโรป อเมริกา และออสเตรเลีย ในขณะนี้นั้นจากการถอดรหัสพันธุกรรมพบว่าเป็นสายพันธุ์แอฟริกาตะวันตกซึ่งไม่รุนแรง

 

 

 

ฝีดาษ ลิง ติดต่อยังไง?

  • ส่วนใหญ่เป็นการติดต่อจากสัตว์ฟันแทะหรือลิงป่าจากแอฟริกาสู่คน
  • ด้วยการที่คนถูกสัตว์กัดหรือข่วน แตะต้องสัตว์ป่วย หรือกินเนื้อสัตว์ป่าที่ไม่สุก
  • ในกรณีการติดต่อระหว่างคนสู่คน แพร่กระจายจากการสัมผัสใกล้ชิดกับของเหลวในร่างกาย เช่น น้ำลายจากการไอ หรือน้ำหรือหนองจะตุ่มแผลที่ปนเปื้อนตามที่นอนและของใช้
  • นั่นหมายความว่า คนที่เป็นโรคนี้มีแนวโน้มที่จะแพร่เชื้อได้น้อยกว่าคนที่เป็นโควิด-19 มาก

 

 

 

ความแตกต่างระหว่างโควิดกับฝีดาษ ลิง

  • ไวรัสทั้งสองชนิดในระยะแรกจะมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ หรือหัด
  • แต่ฝีดาษ ลิงจะกระตุ้นให้ต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งเป็นลักษณะเด่นแยกจากโรค หัด สุกใส งูสวัด ฝีดาษคน และในที่สุดเกิดเป็นตุ่มแผลที่เต็มไปด้วยของเหลวมีลักษณะเฉพาะที่ใบหน้า มือ และเท้า
  • คนส่วนใหญ่หายได้ในไม่กี่สัปดาห์ โดยไม่ต้องรักษา
  • แต่อาจมีแผลเป็นเกิดขึ้นตามตัวและใบหน้า
  • จากรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนมบ่งชี้ว่า ไวรัสฝีดาษ ลิงที่ระบาดในปี 2565 ในประเทศโปรตุเกสและเบลเยียมเป็นสายพันธุ์จากแอฟริกาตะวันตกและมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดที่สุดกับไวรัสที่แพร่จากประเทศไนจีเรียไปยังหลายประเทศในยุโรประหว่างปี 2561 และ 2562 อันได้แก่ สหราชอาณาจักร อิสราเอล และสิงคโปร์

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

 

 

 

หากสงสัยว่ามีการระบาดของโรคในประเทศเป็นจำนวนมาก หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถทำการสวอปน้ำลาย ส่วนน้ำหรือหนองจากตุ่มแผล ลงในน้ำยาฆ่าจุลชีพและไวรัส (inactivated transport medium) ส่งมายังศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯ เพื่อให้ร่วมด้วยช่วยกันถอดรหัสพันธุกรรม

 

 

 

ในระยะแรกที่ยังไม่มีชุดตรวจ PCR แพร่หลาย ทางศูนย์จีโนมทางการแพทย์สามารถร่วมถอดรหัสพันธุกรรมด้วยเทคโนโลยี long-read nanopore sequencingในลักษณะของ shortgun metagenomic sequencing กล่าวคือ ไม่จำเป็นต้องทราบว่าในสิ่งส่งตรวจมีจุลชีพหรือไวรัสประเภทใดได้สำเร็จภายในเวลา 48 ชั่วโมง หากใช้ชิพ (flow cell) ขนาดเล็กในการถอดรหัสพันธุกรรม จะสามารถถอดรหัสพันธุกรรมได้ประมาณ 20 ตัวอย่างต่อชิพ

 

 

 

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

 

 

 

แต่หากใช้ชิพใหญ่ในการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนม จะสามารถตรวจสอบหรือถอดรหัสพันธุกรรมได้มากกว่า 4,000 ตัวอย่างต่อชิพ  ผลลัพธ์ที่ได้จะทราบว่ามีจุลชีพหรือไวรัสประเภทใดบ้าง และจำนวนเท่าไรในตัวอย่างส่งตรวจนั้น ๆ

 

 

 

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

 

 

 

ล่าสุด มีการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนมของไวรัสในโปรตุเกสและเบลเยียมได้สำเร็จ ซึ่งทางศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯได้ใช้รหัสพันธุกรรมดังกล่าวเป็นพิมพ์เขียวในการสร้างชุดตรวจจีโนมไวรัส 40 ตำแหน่งพร้อมกัน เพื่อป้องกันการเกิดผลบวก หรือผลลบปลอม (ต่างจาก PCR ซึ่งตรวจจีโนมได้ 1-2 ตำแหน่ง) ใช้เวลาในการตรวจประมาณ 24 ชั่วโมง ด้วยเทคโนโลยี Massarray genotyping สามารถตรวจได้ 100 ตัวอย่างต่อวัน

 

 

 

ฝีดาษลิง, โรคฝีดาษลิง, วัคซีน, ถอดรหัสพันธุกรรม, ศูนย์จีโนมทางการแพทย์, ฝีดาษคน, ฝีดาษลิง ติดต่อยังไง, ฝีดาษลิง เกิดจากอะไร

 

 

 

ด้วยต้นทุนการตรวจต่ำกว่าการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนม โดยมีค่าใช้จ่ายและระยะเวลาที่ใช้ตรวจไม่ต่างจากการตรวจ PCR ที่ใช้ตรวจคัดกรองเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ฯ คาดว่าจะสามารถพัฒนาชุดตรวจด้วยเทคโนโลยี Massarray genotyping ได้แล้วเสร็จในอีกประมาณ 2 สัปดาห์จากนี้

 

 

 

ข้อมูล : Center for Medical Genomics

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

อนุญาติทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • Always Active

บันทึก