ทำไมทรัมป์ถึงอยากได้ ‘กรีนแลนด์’ แม้อาจต้องใช้กำลัง

ทำเนียบขาวยืนยันว่ากำลังพิจารณาทางเลือกหลายประการในการได้มาซึ่งกรีนแลนด์จากเดนมาร์ก รวมถึง “การใช้กองทัพสหรัฐฯ” ส่งผลให้ความตึงเครียดทบทวีขึ้นท่ามกลางการข่มขู่ใช้กำลัง และสร้างความกังวลไปทั่วโลก บทความนี้จะอธิบายว่าเหตุใดทรัมป์จึงต้องการกรีนแลนด์อย่างมาก และเหตุใดทรัมป์จึงยอมถึงขั้นใช้กำลังเพื่อให้ได้มาซึ่งกรีนแลนด์
.
ทำไมต้องเป็นกรีนแลนด์?
.
สำนักข่าวเอพีเปิดเผยว่า “ทำเลที่ตั้ง” คือคำอธิบายความปรารถนาที่ทรัมป์มีต่อกรีนแลนด์อย่างไม่เสื่อมคลาย กรีนแลนด์ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาเหนือ เป็นเกาะใหญ่ที่สุดในโลกที่ไม่ใช่ทวีปและเป็นดินแดนปกครองตนเองภายใต้เดนมาร์กที่มีอำนาจปกครองตนเองกว้างขวาง แม้การป้องกันประเทศและนโยบายต่างประเทศยังอยู่ในความรับผิดชอบของเดนมาร์ก แต่สหรัฐฯ มีฐานทัพทหารตั้งอยู่ที่นั่นแล้ว
.
กรีนแลนด์มีความสำคัญมายาวนานในเชิงยุทธศาสตร์ โดยช่วงสงครามเย็น เกาะแห่งนี้เป็นเสาหลักของยุทธศาสตร์การยับยั้งนิวเคลียร์ของสหรัฐฯ ต่อสหภาพโซเวียต และในปัจจุบันยังเป็นองค์ประกอบสำคัญของโครงข่ายต่อต้านเรือดำน้ำของนาโต (NATO) หรือที่เรียกว่าจุดคอขวดทางทะเลกรีนแลนด์-ไอซ์แลนด์-สหราชอาณาจักร (GIUK Gap)
.
การเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศยิ่งเพิ่มความสำคัญให้กับเกาะนี้ เมื่อน้ำแข็งทะเลอาร์กติกละลาย เส้นทางเดินเรือทางเหนือเริ่มใช้งานได้มากขึ้น เปิดทางลัดที่สั้นลงในด้านเวลาและเป็นทางเลือกแทนจุดคอขวดอย่างคลองสุเอซและคลองปานามา แม้จะยังมีสภาพอากาศที่โหดร้ายและทะเลที่อันตรายก็ตาม การควบคุมกรีนแลนด์จะทำให้สหรัฐฯ สามารถกำกับเส้นทางเข้าถึงจากทั้งมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือและอาร์กติกสู่ทวีปอเมริกาเหนือได้
.
นอกจากนี้ ผู้เชี่ยวชาญให้ความเห็นว่าสิ่งที่อาจดึงดูดทรัมป์ยิ่งกว่าทำเลที่ตั้ง คือความมั่งคั่งด้านทรัพยากรของกรีนแลนด์ โดยกรีนแลนด์อุดมด้วยแร่ธาตุที่ขาดไม่ได้ต่อการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและอุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูง อาทิ แร่แรร์เอิร์ธหรือแร่ธาตุหายาก (rare earths) แกรไฟต์ (Graphite) ทองแดง และนิกเกิล การศึกษาปี 2023 ของหน่วยงานธรณีวิทยาเดนมาร์กและกรีนแลนด์ประเมินว่าพื้นที่ราว 4 แสนตารางกิโลเมตรของเกาะแห่งนี้ปราศจากน้ำแข็ง รองรับด้วยโครงสร้างทางธรณีวิทยาซับซ้อนที่ก่อตัวมานานเกือบ 4,000 ล้านปีของประวัติศาสตร์โลก ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่เหมาะสมต่อการสำรวจแร่
.
ข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าวัสดุเชิงยุทธศาสตร์ 25 จาก 34 ชนิดของสหภาพยุโรปสามารถพบได้ในกรีนแลนด์ ขณะที่หน่วยงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ ประเมินว่าน่านน้ำโดยรอบอาจมีแหล่งน้ำมันและก๊าซในปริมาณมากเช่นกัน
.
อย่างไรก็ตาม ศูนย์เบลเฟอร์ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ระบุว่าความมั่งคั่งนี้ส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการพัฒนา โดยเมื่อนับถึงปี 2023 มีโครงการเหมืองเพียงสองแห่งที่ดำเนินการอยู่ แต่เมื่อแผ่นน้ำแข็งและทะเลน้ำแข็งลดลง การสกัดทรัพยากรทั้งบนเกาะและรอบเกาะกรีนแลนด์จะทำได้ง่ายขึ้นเรื่อยๆ สิ่งนี้คือคำมั่นสัญญาแห่งความอุดมสมบูรณ์ที่ยากจะต้านทานสำหรับบางฝ่ายในสหรัฐฯ และเป็นแรงดึงดูดที่มากพอจะบดบังข้อคำนึงอื่นๆ แทบทั้งหมด
.
จากความหมกมุ่นสู่การข่มขู่
.
ทรัมป์ยืนยันมานานแล้วว่าสหรัฐฯ จำเป็นต้องควบคุมกรีนแลนด์เพื่อความมั่นคงของสหรัฐฯ และปัจจุบันทรัมป์ได้ก้าวไปไกลกว่านั้นโดยส่งสัญญาณว่าเวเนซุเอลาอาจไม่ใช่ประเทศสุดท้ายที่จะเผชิญการแทรกแซงของสหรัฐฯ เพื่อแสวงหาทรัพยากร พร้อมย้ำว่าการเชื่อมโยงกรณีการโจมตีเวเนซุเอลาขนานใหญ่กับกรณีกรีนแลนด์นั้นเป็นเรื่องที่ขึ้นอยู่กับการตีความของผู้อื่น
.
ความหลงใหลนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ หากย้อนกลับไปในสมัยดำรงตำแหน่งวาระแรก ทรัมป์เคยเปรียบแนวคิดการเข้าครอบครองกรีนแลนด์ว่าเป็น “ข้อเสนออสังหาฯ ขนาดใหญ่” โดยข้อเสนอในปี 2019 ที่ทรัมป์ยื่นซื้อเกาะกรีนแลนด์ได้ถูกเดนมาร์กปฏิเสธอย่างรวดเร็ว และเมตเต เฟรเดอริกเซน นายกรัฐมนตรีเดนมาร์กถึงกับเรียกว่าเป็นเรื่อง “ไร้สาระ”
.
กรีนแลนด์ดึงดูดความสนใจจากสหรัฐฯ มานานกว่าหนึ่งศตวรรษแล้ว เมื่อปี 1867 วิลเลียม เอช. ซีเวิร์ด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศผู้เป็นผู้อยู่เบื้องหลังการซื้อรัฐอะแลสกา เคยพิจารณาแนวคิดครอบครองกรีนแลนด์และไอซ์แลนด์ ต่อมาในปี 1946 แฮร์รี ทรูแมน ก้าวไปไกลยิ่งกว่า ด้วยการเสนอทองคำมูลค่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3.14 พันล้านบาท) ให้เดนมาร์กเพื่อแลกกับกรีนแลนด์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ความมั่นคงของสหรัฐฯ ในช่วงต้นสงครามเย็น และแม้เดนมาร์กจะปฏิเสธ แต่สหรัฐฯ ยังคงมีฐานที่มั่นถาวรบนเกาะแห่งนี้นับแต่นั้นมา โดยเฉพาะฐานทัพอากาศพิทูฟฟิก (Pituffik) ทางตะวันตกเฉียงเหนือ
.
เสียงเตือนจากนานาชาติ
.
เมื่อวันอังคาร (6 ม.ค.) เจนส์-เฟรเดอริก นีลเซน นายกรัฐมนตรีกรีนแลนด์ ระบุว่ากรีนแลนด์ไม่ใช่สิ่งที่ใครจะไม่ยอมรับหรือเข้ายึดครองได้เพียงเพราะต้องการมัน ขณะที่ความกังวลของยุโรปสะท้อนชัดมากขึ้นจนกลายเป็นการต่อต้านอย่างเปิดเผย โดยผู้นำฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี โปแลนด์ สเปน สหราชอาณาจักร และเดนมาร์กออกแถลงการณ์ร่วมในวันเดียวกันโดยเน้นย้ำว่าการตัดสินใจใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับกรีนแลนด์เป็นอำนาจของเดนมาร์กและกรีนแลนด์เท่านั้น
.
ทั้งนี้ นักวิเคราะห์ระบุว่าทางเลือกสำหรับยุโรปนั้นชัดเจนมากแต่ยากลำบาก โดยการประนีประนอมกับสหรัฐฯ อาจรักษาความกลมเกลียวข้ามแอตแลนติกในระยะสั้น แต่ก็เท่ากับเป็นการยอมรับหรือให้รางวัลต่อการบีบบังคับ ขณะที่การต่อต้านจะส่งผลเสียทางการเมืองและท้าทายเชิงยุทธศาสตร์ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความเป็นเอกภาพของยุโรปมากกว่าที่เคยเป็นมา และหากไม่เลือกทางใดทางหนึ่ง อาจเสี่ยงต่อการรุกรานที่มากขึ้นและความแตกแยกที่ลึกขึ้นภายในยุโรป
.
ผู้เชี่ยวชาญทิ้งท้ายว่าความพยายามใดก็ตามของสหรัฐฯ ในการอ้างสิทธิเหนือเกาะกรีนแลนด์ จะบานปลายจนควบคุมไม่ได้อย่างรวดเร็ว พร้อมตั้งคำถามว่าพันธมิตรใดจะอยู่รอดได้ภายใต้สถานการณ์เช่นนี้ และพันธมิตรใดจะยังเชื่อใจว่าสหรัฐฯ จะไม่ทำแบบเดียวกันอีกในอนาคต