“ปลาหมอคางดำ” เขื่อนลำปาว : เมื่อ “มนุษย์” คือพาหะพาเอเลี่ยนสปีชีส์ข้ามถิ่น

"ปลาหมอคางดำ" เขื่อนลำปาว : เมื่อ "มนุษย์" คือพาหะพาเอเลี่ยนสปีชีส์ข้ามถิ่น

สถานการณ์แพร่ระบาดของปลาหมอคางดำยังคงสร้างความเสียหายให้กับระบบนิเวศทางน้ำของประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง โดยล่าสุดที่ เขื่อนลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ แหล่งน้ำขนาดใหญ่ใจกลางภาคอีสาน มีการสุ่มจับปลาหมอคางดำเพศเมียที่มีไข่แก่พร้อมขยายพันธุ์ได้จำนวนหนึ่ง ส่งผลให้ภาครัฐและท้องถิ่นต้องตกอยู่ในภาวะเฝ้าระวังสูงสุด เพราะหากพวกมันหลุดรอดจากเขื่อนลำปาวลงสู่แม่น้ำชีและแม่น้ำโขงได้สำเร็จ นั่นหมายถึงหายนะทางชีวภาพขั้นรุนแรงที่ยากจะเยียวยา

 

 

เมื่อภัยคุกคามคืบคลานเข้าสู่พื้นที่ใหม่ ภาครัฐจึงต้องปรับมาตรการแก้ปัญหาอย่างเร่งด่วน โดยเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 นายวัชระพล ขาวขำ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้เรียกประชุมคณะกรรมการศูนย์บริหารจัดการแก้ไขปัญหาสถานการณ์ปลาหมอคางดำเป็นครั้งแรก พร้อมสั่งการให้กรมประมงเร่งใช้ 7 มาตรการอย่างเข้มข้น พร้อมสั่งการให้กรมชลประทานไปศึกษารายละเอียดเชิงรุกในการบริหารจัดการเครื่องมือหรืออาจถึงขั้นกั้นฝายเพื่อตัดตอนวงจรไม่ให้ระบาดไปยังพื้นที่อื่น ควบคู่ไปกับการเตรียมนำ งบกลางฉุกเฉินจำนวน 350 ล้านบาท มาใช้ขับเคลื่อนการแก้ไขสถานการณ์อย่างเร่งด่วน

 

 

 

ข่าวที่น่าสนใจ

คำถามสำคัญที่สังคมกำลังต้องการคำตอบคือ ปลาหมอคางดำซึ่งเป็นปลาที่ระบาดหนักในแถบจังหวัดภาคกลางและใกล้ชายฝั่ง เดินทางข้ามภูมิภาคมาโผล่ที่เขื่อนลำปาวในภาคอีสานได้อย่างไร?

ในทางภูมิศาสตร์และพฤติกรรมธรรมชาติ นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของการระบาดที่ “เกิดจากคนพามา” อย่างแท้จริง ซึ่งเรื่องนี้นายวัชระพล ขาวขำ ยืนยันชัดเจนว่า “เชื่อว่า ปลาไม่ได้ว่ายไปเอง” พร้อมกับออกคำสั่งจี้ฝ่ายกฎหมายของกรมประมงให้เร่งสืบสวนหาตัวผู้ก่อเหตุเบื้องหลังที่ทำให้เกิดการแพร่ระบาดในเขื่อนลำปาว โดยขีดเส้นตายต้องเห็นผลภายใน 30 วัน ยิ่งเมื่อทางสหกรณ์ผู้เลี้ยงปลานิลในกระชังออกมายืนยันว่าระบบคัดกรองลูกพันธุ์ปลาของเกษตรกรมีความเข้มงวดสูง จึงตัดประเด็นเรื่องการปนเปื้อนตามธรรมชาติออกไปได้ทันที เหลือเพียงข้อสันนิษฐานเดียวคือ มีมนุษย์จงใจขนย้ายข้ามแดนมาปล่อยในแหล่งน้ำ

 

 

 

 

ข้อสันนิษฐานนี้ สอดคล้องกับงานวิจัยของสถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ และคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ทำการสกัดและวิเคราะห์ DNA ตัวอย่างปลาหมอคางดำจำนวน 466 ตัวอย่าง ใน 20 พื้นที่ ครอบคลุม 14 จังหวัดทั่วประเทศ ซึ่งผลลัพธ์ทางวิทยาศาสตร์พบรูปแบบพันธุกรรม (Haplotype) ที่แตกต่างกันมากถึง 19 รูปแบบ บ่งชี้ว่า “การระบาดในประเทศไทยมาจากหลายแหล่งต้นทาง และอาจเกิดจากการลักลอบนำเข้ามากกว่าหนึ่งครั้งในอดีต ควบคู่ไปกับการเคลื่อนย้ายโดยฝีมือมนุษย์ภายในประเทศ

 

 

 

งานวิจัยของจุฬาฯ ได้ยกตัวอย่างหลักฐานทางระบาดวิทยาที่ชัดเจน เช่น จังหวัดสมุทรสงคราม พื้นที่ระบาดหนาแน่นในยุคแรก ตรวจพบรูปแบบพันธุกรรม Hap_1 เป็นสายพันธุ์หลัก ร้อยละ 49.79 ของประชากรตัวอย่างทั้งประเทศ แต่ทว่าในจังหวัดเพชรบุรีซึ่งมีพื้นที่ติดกันและมีทางน้ำธรรมชาติเชื่อมถึงกัน กลับตรวจไม่พบสายพันธุ์ Hap_1 เลย นั้นแสดงว่า ปลาที่เพชรบุรีไม่ได้ว่ายน้ำข้ามมาจากสมุทรสงคราม แต่มีประชากรตั้งต้นมาจากแหล่งอื่นที่มีคนนำมาปล่อย และในทางกลับกัน ปลาหมอคางดำที่พบในภาคใต้ตอนล่าง ซึ่งไม่มีระบบทางน้ำธรรมชาติใด ๆ เชื่อมต่อกับภาคกลางหรือภาคตะวันออกเลย กลับตรวจพบพันธุกรรม Hap_1 ซึ่งเป็นรูปแบบเดียวกับภาคกลางอย่างน่าอัศจรรย์ ปลาบินข้ามภาคเองไม่ได้ หลักฐาน DNA ข้อนี้จึงฟ้องชัดว่า “มนุษย์” คือสื่อกลางในการจับ ขนส่ง หรือลักลอบนำไปปล่อยข้ามพื้นที่อย่างแน่นอน

จากวิกฤตการณ์ที่เขื่อนลำปาว ได้โยนคำถามกลับมาที่ภาครัฐ ซึ่งมีอำนาจบังคับใช้กฎหมาย รวมทั้งกลับมายัง”สำนึกรับผิดชอบของสังคม”ว่าทั้ง “ผู้ลักลอบนำเข้าต้นทางในอดีต” และ “คนพาไปปล่อยจนระบาดในปัจจุบัน” ควรจะต้องร่วมกันรับผิดชอบต่อความเสียหายระดับชาตินี้ อย่างยุติธรรมและเท่าเทียมหรือไม่?

 

 

 

 

#ปลาหมอคางดำ #ปลาหมอมายัน #ปลาหมอบัตเตอร์ #ปลาต่างถิ่น #สัตว์แปลก #สัตว์ต่างถิ่นรุกราน #ExoticPetsThailand #เอเลี่ยนสปีชีส์ #สัตว์ต่างถิ่นรุกราน #กรมประมง #สิ่งแวดล้อม #อนุรักษ์ธรรมชาติ #เขื่อนลำปาว #ปลาสวยงาม #สมดุลระบบนิเวศ #วิถีชุมชน #นวัตกรรมชุมชน #กาฬสินธุ์ #ระบบนิเวศไทย #จุฬาลงกรณ์

 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ข่าวล่าสุด

นครฯ เดินหน้าพัฒนาระบบข้อมูลการศึกษา เตรียมบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงาน
ตำรวจเมืองคอนรวบหนุ่มหาดใหญ่ ลักรถ จยย.จากร้านซ่อม ขับหนีล้มเลือดไหล
"ผอ.JIC" ตอกหน้า "ฮุน มาเนต" อย่าเปลี่ยนเวทีปราบสแกมเมอร์ เป็นเวทีกล่าวหา ไล่กลับไปอ่านข้อตกลง ฟาดเจ็บคนละเรื่อง อาชญากรรม–ชายแดน
สโมสรโรตารีพระศรีสุริโยทัยอยุธยา มอบเครื่องฟอกไต 2 เครื่อง มูลค่ากว่า 1.25 ล้าน ให้ รพ.พระนครศรีอยุธยา
อบต.ท้ายสำเภา เร่งลอกคลอง รับมือน้ำหลาก
อบต.ท้ายสำเภาเร่งแก้ปัญหาคนทิ้งขยะริมทาง

ดู LIVE รายการ